Kontribuzzjoniet tas-Sigurtà Soċjali

Impjieg Assigurat

Taħt l-Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318.) kull kuntratt ta’ servizz jew apprentistat, miktub jew orali, kemm jekk espress jew implikat, minn jew taħt il-Gvern ta’ Malta, huwa impjieg assigurabbli. It-terminu “okkupat bi qliegħ” jirreferi wkoll għal persuna li hija impjegata f’impjieg assigurabbli jew li taħdem għal rasha. 

Jista’ jkun hemm biss impjieg wieħed assigurabbli fl-istess ħin, u f’każ ta’ aktar minn impjieg wieħed konkorrenti, l-impjieg assigurabbli jkun dak li jipprovdi l-ogħla dħul jew qligħ. 

Impjiegi assigurati huma kklassifikati f’2 kategoriji:

• Persuni mpjegati (impjegati ma’ fornitur ta’ impjieg jew min iħaddem).
• Persuni li jaħdmu għalihom infushom (li jaqilgħu dħul minn kummerċ jew ħila). 

Taħt każijiet speċifiċi kif preskritti fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, il-persuni jistgħu wkoll ikunu assigurati bħala Persuni li jaħdmu għal rashom (li jaqilgħu dħul minn kirjiet, interessi, u investimenti).

Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali

Il-persuni kollha li għandhom aktar minn 16–il sena u li għadhom ma laħqux l-età tal-irtirar ta’ 65 sena, u li huma f’impjieg assigurabbli, huma suġġetti li jħallsu l-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali. Il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali jitħallsu f’rati ta’ kull ġimgħa, u kull sena ta’ xogħol bi qligħ tkopri 52 jew 53 kontribuzzjoniji tas-Sigurtà soċjali (skont in-numru annwali ta’ Tnejn) fuq ir-rendikont tal-kontribuzzjoni ta’ min iħallas. 

Persuni jistgħu wkoll jiksbu Rekord ta’ Storja ta’ Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali mid-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali billi jikklikkja hawn fejn trid tawtentika bil-e-ID tiegħek . Dan ir-rekord ikun maqsum f’Kontribuzzjonijiet kif ukoll Klassi ta’ Krediti. 

Hemm 3 tipi ta’ Klassi ta’ Kontribuzzjonijiet:

• Klassi 1 – imħallas minn persuni impjegati.
• Klassi 2 – imħallsa minn persuni li jaħdmu għal rashom.
• Klassi 3 – imħallsa minn Persuni li jaħdmu għalihom infushom (bi dħul biss minn kirjiet, interessi, u investimenti – jiġifieri mhux minn Jobsplus ikkunsidrat bħala xogħol jew kummerċ), u taħt ċerti kundizzjonijiet jiġifieri, jew:
  • Irid ikun ħallas Kontribuzzjonijiet tal-Klassi 2 qabel l-2004.
  • Ibbenifika minn Skemi tal-Irtirar Kmieni rikonoxxuti mill-Gvern.
  • Huma Persuni waħedhom (għażeb jew xebba).
  • Kontribuzzjonijiet ta’ arretrati mħallsa mill-Iskema ta’ Ħlas ta’ Kontribuzzjonijiet Neqsin (Baġit 2015).
  • Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet mill-Iskema tal-Libja (Baġit 2019).
  • Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-benefiċjarji li jkunu jirċievu Allowance għal Carer u Allowance Miżjuda għal Carer.
  • Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-benefiċjarji li jkunu bil-Pensjoni tal-Invalidità.
  • Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-iskema ta’ qabel 1990 li kienu tħallsu imma mhumiex mniżżla fis-sistema tal-Jobsplus.
  • Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-persuni mhux f’impjieg biex jikwalifikaw għall-Pensjoni Kontributorja (Budget 2026).

Hemm 3 tipi ta’ Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali:

• UN – Taħt l-Età (għal kontribuzzjonijiet imħallsa qabel it-18-il sena).
• ST – Standard (għal kontribuzzjonijiet imħallsa wara 18-il sena).
• 5C – Imħallas minn klijenti li kienu jaħdmu barra mill-pajjiż u applikaw mad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali biex jinħarġilhom permess biex ikunu jistgħu jħallsu l-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali bħala Klassi 1. 

Persuni Impjegati

Persuni impjegati li ma jaqgħux taħt it-Taqsima 2 tal-Ewwel Skeda tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318.) għandhom iħallsu Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali tal-Klassi 1 b’rati tal-kontribuzzjoni applikabbli skont il-Parti I tal-Għaxar Skeda tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318). Il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali tal-Klassi 1 huma maqsuma fil-Kategorija A (għal persuni taħt it-18-il sena), Kategoriji B, Ċ u D skont id-dħul iddikjarat u s-sena tat-twelid. Impjegati part-time li huma impjegati għal inqas minn 8 sigħat, impjegati mal-istess persuna, f’kull ġimgħa kalendarja waħda, mhumiex ikkunsidrati li huma f’impjieg assigurabbli għall-finijiet ta’ Kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali. Madankollu jekk il-qligħ annwali tagħhom mill-impjieg jeċċedi d-€910, tkun dovuta kontribuzzjoni bir-rata ta’ persuna li timpjega lilha nnifisha. 

Il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali minn persuni mpjegati jissejħu Kontribuzzjonijiet tal-Klassi 1 u jitħallsu minn tnaqqis dirett mill-paga/salarju tal-istess impjegati. F’xenarju normali, l-istess rata mħallsa jew imnaqqsa mill-paga/salarju tal-impjegat, titħallas ukoll minn min iħaddem. 

Ir-rata ta’ Kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali dovuta hija bbażata fuq id-dħul  li ġej mill-Paga Bażika fil-Ġimgħa. Din il-paga bażika fil-ġimgħa ma tinkludix allowances, bonusijiet, u/jew sahra akkwistata f’ġimgħa partikolari. 

Is-sehem tal-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali taħt il-Klassi 1 ta’ min jimpjega kif ukoll tal-ħaddiem huma mħallsa lill-Kummissarju tat-Taxxi fi ħlasijiet kull xahar minn min iħaddem. 

Persuni li jaħdmu f’izjed minn impjieg wieħed part-time ser ikollhom l-għazla li jħallsu l-kontribuzzjoni fuq iktar minn impjieg wieħed (sa mhux aktar minn fuq 40 siegħa xogħol meta tgħoddhom flimkien) sabiex iħallsu rata ogħla ta’ kontribuzzjoni li bis-saħħa tagħha jistgħu jibbenefikaw minn rata  ta’ pensjoni ogħla.

Persuni li jimpjegaw Lilhom Infushom

Persuna li timpjega lilha innifisha hija:

• Persuna mhux impjegata ma’ Impjegatur.
• Persuna li taqa’ taħt Taqsima II tal-Ewwel Skeda tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318.).
• Persuna nvoluta f’xi attività ta’ negozju li permezz tagħha hemm qligħ miksub li jaqbeż €910 fis-sena. 

Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali dovuti minn persuni li jimpjegaw lilhom infushom huma msemmija bħala Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali tal-Klassi 2. Il-Kontribuzzjonijiet tal-Klassi 2 huma maqsuma f’kategoriji SA, SB u SC skont id-dħul iddikjarat u s-sena tat-twelid. 

Persuni li huma mpjegati għal inqas minn 8 sigħat fil-ġimgħa iżda jaqilgħu aktar minn €17.50 fil-ġimgħa jew €910 fis-sena, għandhom l-għażla li jiġu kkunsidrati bħala persuni li jimpjegaw lilhom infushom għal skopijiet ta’ kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali. 

Ir-rata ta’ kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali dovuta hija bbażata fuq dħul miksub minn dħul annwali nett mix-xogħol jew professjoni, bbażat fuq is-sena kalendarja ta’ qabel dik tal-ħlas. Huwa importanti li tinnota li r-rata ta’ ħlas ta’ kontribuzzjoni tal-Klassi 2 fl-ewwel sena kalendarja li fiha tibda l-attività ta’ negozju assigurabbli, tkun dik l-iktar baxxa ta’ Klassi 2, jiġifieri Rata SA. Dan għaliex, id-Dħul Nett annwali tas-sena ta’ qabel mill-istess negozju ma jkunx jeżisti. 

Il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali ta’ persuni li jimpjegaw lilhom infushom jitħallsu lil Kummissarju tat-Taxxi kull 4 xhur, partikolarment f’April, Awissu u Diċembru rispettivament. 

Persuni li jimpjegaw lilhom infushom li għal raġunijiet differenti jonqsu milli jħallsu l-kontribuzzjonijiet tat-tieni klassi fil-ħin, bis-saħħa ta’ Artiklu 116 tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, għandhom ċans iħallsu kontribuzzjonijiet arretrati sa perjodu li ma jmurx lura iktar minn 5 snin mis-sena kurrenti. Madanakollu, tkun trid titħallas penali ta’ 1% fix-xahar tal-ammont totali dovut ta’ kontribuzzjonijiet mhux imħallsa, li jibda jgħodd minn meta l-istess ammont ikun dovut sa meta fil-fatt isir il-ħlas. 

Barra minn hekk, Artiklu 116, jindika li persuni li jimpjegaw lilhom infushom li jkunu twieldu mill-1 ta’ Jannar 1962 ‘il quddiem, meta jħallsu kontribuzzjonijiet tat-tieni klassi ta’ snin arretrati, li ma jmorrux lura għal iktar minn 5 snin, ikunu jridu jħallsuhom bir-rata kurrenti applikabbli fis-sena li jsir il-ħlas.

Kontribuzzjonijiet Pro Rata

Ħaddiema Impjegati – Impjegati part-time li għaldaqstant jaqilgħu inqas mill-Paga Nazzjonali Minima fil-ġimgħa jistgħu jagħżlu li jkollhom is-sehem tagħhom fuq il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali imħallsa bir-rata ta’ 10% tal-paga bażika attwali tagħhom fil-ġimgħa, minflok dik ta’ Klass 1 fissa, ta’ Kategorija Rata B, li hija 10% tal-Paga Nazzjonali Minima. Din ir-rata ta’ kontribuzzjoni ta’ Klassi 1 tissejjaħ ‘Pro-rata’ u ma tapplikax għas-sehem ta’ min iħaddem, li għandu jħallas ir-rata ta’ kull ġimgħa sħiħa applikabbli. Wieħed għandu jikkunsidra wkoll li meta jħallas il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali b’10% pro-rata, għal skopijiet ta’ informazzjoni dawn ma jiġux ikkunsidrati bħala kontribuzzjoni waħda fil-ġimgħa, iżda għandhom valur proporzjonalment iktar baxx mir-rata sħiħa applikabbli fil-ġimgħa. 

Persuni li Jimpjegaw Lilhom Infushom – Dawk in-nisa li jimpjegaw lilhom infushom fuq bażi part-time, studenti, kif ukoll pensjonanti, li jaqilgħu inqas mid-dħul marbut mar-rata l-baxxa tat-Tieni Klassi Rata SA, jistgħu jagħżlu li jkollhom is-sehem tagħhom fuq il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali, imħallsa bir-rata ta’ 15% tad-dħul bażiku tagħhom fil-ġimgħa flok dik fissa ta’ Klassi 2 Rata SA, li hi r-Rata ta’ Klassi Standard Minima. Din ir-rata ta’ kontribuzzjoni ta’ Klass 2 tissejjaħ ‘Pro-rata’. Wieħed għandu jikkunsidra wkoll li meta jħallsu l-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali bil-15% pro-rata, għal skopijiet ta’ informazzjoni dawn ma jiġux kkunsidrati bħala kontribuzzjoni waħda fil-ġimgħa, iżda għandhom valur proporzjonalment iktar baxx mir-rata sħiħa applikabbli fil-ġimgħa.

Persuni li jaħdmu Għalihom Infushom

Persuna li taħdem għaliha nnifisha tirreferi għall-persuna li għadha ma għalqitx il-65 sena, hija ordinarjament residenti f’Malta, u mhix persuna impjegata jew persuna li timpjega lilha nnifisha, fejn id-dħul huwa biss minn dħul passiv bħal renti, investimenti, dħul kapitali jew kif inhum magħruf għall-skopijiet ta’ taxxa bħala ‘Dħul ieħor’ li mhux reġistrat ma’ Jobsplus, peress li d-dħul mhux ġej minn qliegħ ta’ xi impjieg. 

Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali minn persuni li jaħdmu għalihom infushom huma msemmija bħala Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali tal-Klassi 2. Id-differenza fil-valur bejn il-kontribuzzjonijiet ta’ persuna li timpjega lilha nnifisha tal-Klassi 2 u l-kontribuzzjonijiet ta’ persuna li tahdem għaliha nnifisha hija li l-kontribuzzjonijiet ta’ min jaħdem għalih innifsu huma validi biss għal skopijiet ta’ pensjoni, filwaqt li l-kontribuzzjonijiet ta’ min jimpjega lilu nnifsu huma validi kemm għal skopijiet ta’ eliġibbiltà ta’ pensjoni kif ukoll għal Benefiċċji li jingħataw għal żmien qasir. Id-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali tniżżel dawn il-kontribuzzjonijiet bħala Klassi 3 fir-Rekord tal-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali. 

Ir-rata ta’ kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali dovuta hija bbażata fuq dħul li ġej mid-dħul nett annwali minn kirjiet, interessi bankarji jew investimenti finanzjarji, bbażati fuq is-sena kalendarja ta’ qabel dik tal-ħlas. Ir-rati huma simili għal dawk ta’ persuni li jimpjegaw lilhom infushom bl-eċċezzjoni tar-rata SP tal-Klassi 2 li hija applikabbli biss għal persuna waħedha li għandha dħul annwali ta’ izjed minn €1,005 izda mhux aktar minn €11,082.72. 

Il-Persuni li jistgħu iħallsu kontribuzzjonijiet bħala Persuni li Jaħdmu Għalihom Infushom iridu jkunu jew:

• Persuni li sal-4 ta’ Jannar 2004 kienu diġa jħallsu Kontribuzzjonijiet ta’ Klassi 2.
• Persuni li jibbenefikaw minn Skema tal-Irtirar Kmieni rikonoxxuta mill-Gvern.
• Persuni mhux miżżewġin jew legalment separati.
• Persuni li jħallsu Kontribuzzjonijiet Neqsin skont l-iskema tal- Budget 2015.
• Persuni li jħallsu Kontribuzzjonijiet Neqsin għall-żmieni li kienu jaħdmu fil-Libja skont l-iskema tal-Budget 2019.
• Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-benefiċjarji li jkunu jirċievu Allowance għal Carer u Allowance Miżjuda għal Carer.
• Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-benefiċjarji li jkunu bil-Pensjoni tal-Invalidità.
• Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-iskema ta’ qabel 1990 li kienu tħallsu imma mhumiex mniżżla fis-sistema tal-Jobsplus.
• Arretrati mħallsa tal-Kontribuzzjonijiet għall-persuni mhux f’impjieg biex jikwalifikaw għall-Pensjoni Kontributorja (Budget 2026).

Il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali tal-persuni li jaħdmu għalihom infushom jitħallsu lill-Kummissarju tat-Taxxi kull 4 xhur, partikolarment f’April, Awissu u Diċembru rispettivament.

Kontribuzzjonijiet taħt Artiklu 13(1) – Residenti Maltin li Jaħdmu barra minn Malta

L-Artikolu 13(i) tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318.) jipprovdi l-possibbiltà għal persuni mpjegati taħt kuntratt ta’ servizz barra minn Malta, iżda li jżommu r-residenza ordinarja tagħhom f’Malta, li jistgħu jagħmlu talba lid-Direttur tas-Sigurtà Soċjali li jħallsu il-kontribuzzjonijiet tal-Klassi 1 (persuna mpjegata) minflok kontribuzzjonijiet tal-Klassi 2. Għal dan il-għan, l-Arikolu 13(i) jgħid li l-ebda kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali m’għandha titħallas minn jew f’isem min iħaddem. Wara li saret talba, id-Dipartiment joħroġ kontijiet ta’ Kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali biex ikopru l-perjodu ta’ impjieg barrani kif mitlub lid-Direttur-Departiment tas-Sigurtà Soċjali. 

Għalkemm ekwivalenti għal kontribuzzjonijiet tal-Klassi 1, il-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali taħt l-Artikolu 13(i) jitħallsu bl-istess mod bħal kontribuzzjonijiet tal-Klassi 2 bħal ta’ persuna li timpjega lilha nnifisha. Dawn jitħallsu lill-Kummissarju tat-Taxxi kull 4 xhur, jiġifieri f’April, Awissu u Diċembru rispettivament, jew sakemm l-istess kundizzjonijiet tax-xogħol jibqgħu japplikaw, wara li jinħarġilhom kont mid-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali.

Id-disposizzjonijiet tal-Artikolu 13 (i) huma wkoll applikabbli fil-każ ta’ persuna li tkun qed tieħu sehem fi skema ta’ taħriġ ma’ Istituzzjoni Ewropea fejn tingħata Għotja ta’ Flus minflok salarju.