L-Istorja
tas-Sigurtà Soċjali f’Malta

Ħarsien Soċjali f’Malta

L-iżvilupp tas-servizzi tas-sigurtà soċjali f'Malta jista' jiġi ntraċċat lura għal taħt it-tmexxija tal-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann fuq il-gżejjer Maltin. Għalkemm saż-żmien li l-Kavallieri ġew f'Malta fl-1530 evolvew f'Ordni Militari, bħala ospitaljeri xorta ddedikaw ruħhom għall-kura tal-morda u l-foqra. Minbarra fortifikazzjonijiet difensivi, bnew sptar imdaqqas fil-belt kapitali l-ġdida u kienu impenjati f'għadd ta' entitajiet tal-karità. Kienu involuti attivament f'attivitajiet umanitarji biex jassistu l-foqra fi flus kontanti jew kawżi oħra li jkun jistħoqqilhom. Iżda, ma kienx qabel is-seklu 19 li l-ewwel benefiċċju soċjali mogħti mill-Istat ġie introdott f'Malta. Dan il-benefiċċju kien f’forma ta' skema ta' pensjoni mnedi fl-1885 għall-membri tal-korp tal-pulizija, u li ftit snin wara, ġie estiż għall-impjegati taċ-ċivil.

Inizjattivi leġiżlattivi

L-ewwel żvilupp fil-qasam tal-politika soċjali seħħ fl-għoxrinijiet bl-għoti ta' awtoregolazzjoni mill-Gvern Ingliż wara l-Ewwel Gwerra Dinjija fl-1921 u t-tbatija soċjoekonomika li seħħet wara. Il-programm leġiżlattiv kien jinkludi l-għoti ta’ pensjonijiet lil romol u ltim ta’ uffiċjali pubbliċi mejta fl-1927. Dan ġie segwit mill-ewwel skema ta' assigurazzjoni soċjali sentejn wara, mfassla biex tikkumpensa lill-ħaddiema li sofrew ġrieħi fuq ix-xogħol. Il-benefiċċji ġew iffinanzjati permezz ta’ fond regolat mill-Att dwar il-Kumpens tal-Ħaddiema. Il-kontribuzzjonijiet lejn il-fond kienu obbligatorji u maqsuma ugwalment minn min iħaddem, l-impjegati u l-Istat. It-taqlib politiku u l-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija waqqfu l-programm leġiżlattiv, li, madankollu, reġa' kompla bis-seħħ tal-awtogovernanza fl-1947. L-ewwel miżura f'Awissu tal-1948 kien l-Att dwar il-Pensjonijiet għax-Xjuħ li pprovda għall-ħlas tal-pensjonijiet lil persuni anzjani li qatt ma kienu ħadmu. B'differenza mill-Att dwar il-Kumpens tal-Ħaddiema, l-iskema ma kinitx iffinanzjata permezz ta' kontribuzzjonijiet, iżda l-applikanti kellhom jgħaddu minn test tal-mezzi finanzjarju. Din kienet segwita ftit tas-snin wara bi skema ta' għajnuna finanzjarja (magħrufa bħala Relief) għal familji fil-bżonn li l-kapijiet tagħhom kienu qiegħda bla mpjiieg.

Sena Kruċjali

L-1956 kienet sena kruċjali għas-sistema tas-sigurtà soċjali bis-saħħa ta' żewġ liġijiet ewlenin - l-Att dwar l-Assistenza Nazzjonali u l-Att dwar l-Assigurazzjoni Nazzjonali, u l-ħolqien konkorrenti tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali. L-għajnuna soċjali u medika ngħatat lil kategoriji differenti ta' persuni vulnerabbli mingħajr ma kellhom għalfejn iħallsu l-ebda kontribuzzjoni. Dawk il- kapijiet tal-familja  li kienu bla xogħol, jew qed ifittxu impjieg jew li ma setgħux jaħdmu minħabba mard, ingħataw l-għajnuna soċjali. Jekk il-benefiċjarji kienu qed joqogħdu f'dar mikrija, l-assistenza tagħhom kienet miżjuda b'Benefiċċju tal-Kera. Persuni li jbatu minn mard kroniku saru intitolati għal assistenza medika, irrispettivament mir-riżorsi finanzjarji tal-familja tagħhom. Il-leġiżlazzjoni introduċiet ukoll kura istituzzjonali bla ħlas għall-anzjani, kura u t-trattament bla ħlas fl-istituzzjonijiet u l-isptarijiet kollha mmexxija mill-Istat. L-Att dwar il-Kumpens tal-Ħaddiema ġie mħassar u sostitwit b'liġi li tipprovdi għal skema komprensiva ta' assigurazzjoni soċjali ffinanzjata permezz ta' kontribuzzjonijiet imħallsa b'mod obbligatorju mill-impjegati, minn min iħaddem u mill-Istat. L-iskema kopriet firxa wiesgħa ta' benefiċċji, allowances u pensjonijiet, minbarra kontinġenzi li jkopru mard, korrimenti jew mard relatati max-xogħol, qgħad, romol, ltim u anzjanità. Sena wara l-Gvern estenda d-dispożizzjonijiet tal-Att dwar il-Pensjonijiet tal-Età għal persuni neqsin mid-dawl li kellhom erbgħin (40) sena jew aktar. Fl-1962, l-età sabiex tikkwalifika tnaqqset għal erbatax (14) il-sena biex tallinjaha mal-età tat-tluq mill-iskola ta’ dak iż-żmien. L-Att dwar l-Assigurazzjoni Nazzjonali ġie emendat fl-1965 biex jinkludi persuni li jaħdmu għal rashom u persuni mhux impjegati, u b’hekk ġab l-iskema applikabbli għal firxa wiesgħa tal-popolazzjoni Maltija. Fl-istess sena l-Pensjoni tal-Invalidità ġiet miżjuda mal-lista tal-miżuri soċjali.

Is-Sebgħinijiet

Matul is-sebgħinijiet ġew varati għadd ta' miżuri soċjali innovattivi. Dawn kienu jinkludu:

• L-eliminazzjoni tad-distinzjoni bejn l-irġiel u n-nisa fir-rigward tal-kontribuzzjonijiet u l-benefiċċji. (1971)
• L-introduzzjoni tal-ħlas ta' Bonus annwali lill-pensjonanti kollha tas-Sigurtà Soċjali u lill-benefiċjarji tal-Assistenza Soċjali. (1972)
• It-twaqqif ta’ Allowances tat-Tfal li minnhom ibbenefikaw eluf ta’ familji u tfal. (1974)
• Tnediet Pensjoni tad-Diżabilità mhux kontributorja fl-istess sena. Kopriet wkoll persuni li jbatu minn diżabilità mentali severa jew minn paraliżi ċerebrali. Fis-sena ta' wara l-pensjoni ġiet estiża għal kategoriji oħra ta' persuni b'diżabilità severa.
• B'mod sinifikanti, il-Pensjoni ta' Żewġ Terzi daħlet fis-seħħ fl-1979, flimkien ma' skema ta' pensjoni tar-romol ikkalkulata fuq il-qligħ tar-raġel deċedut tagħhom. L-iskemi l-ġodda ġew issupplimentati b'sistema ta' kontribuzzjonijiet riformata applikabbli kemm għal persuni impjegati kif ukoll għal persuni li jaħdmu għal rashom.
• Ġiet introdotta ukoll Pensjoni Minima Nazzjonali sabiex tiżgura li persuni li japplikaw għal pensjoni kontributorja ma jaqgħux taħt ċerta rata tal-pensjoni sakemm ikollhom rekord sħiħ tal-kontribuzzjoni għall-kreditu tagħhom.

It-Tmeninijiet

Id-deċennju ġie kkaratterizzat mill-approvazzjoni tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali mill-Kamra tad-Deputati biex jinkludi b'mod komprensiv id-dispożizzjonijiet ta' tliet liġijiet separati li jirregolaw il-Pensjonijiet Kontributorji, l-Assistenza Nazzjonali u l-Assigurazzjoni Nazzjonali f'leġiżlazzjoni waħda. Il-miżuri li saru fis-snin tmenin kienu jinkludu l-introduzzjoni tal-Benefiċċju tal-Maternità għal persuni li jaħdmu għal rashom u għal nisa qiegħda fl-1981. Il-benefiċċju jkopri t-tmien (8) ġimgħat qabel il-ħlas u l-ewwel ħames (5) ġimgħat wara t-twelid. Il-Benefiċċju tal-Leave tal-Maternità jingħata lil nisa li jagħżlu leave tal--maternità permezz ta' min iħaddimhom u jiddeċiedu li jestendu l-ġimgħa tal-maternità tagħhom b'erba' (4) ġimgħat. Ir-rata pagabbli ta’ kull ġimgħa hija daqs il-paga minima nazzjonali. L-Għajnuna Soċjali ġiet estiża fl-1986 għal nisa romol jew mhux miżżewġin li kienu qed jieħdu ħsieb b’mod regolari ta’ qarib anzjan jew b'diżabilità. L-Allowance għat-Tfal b'Diżabilità ġiet maħluqa fl-1988. Din titħallas lill-ġenituri ta’ tfal b'diżabilità.

Id-Disgħinijiet

F’dan id-deċennju ġew introdotti għadd ta’ miżuri soċjali ġodda jew imtejba:

• L-introduzzjoni ta' Pensjoni tar-Romol u Allowance Supplimentari ta' Ltim. (1991)
• Persuni mhux miżżewġin jew romol li jieħdu ħsieb ġenitur li juża siġġu tar-roti jew ikkonfinat f'sodda ngħataw Pensjoni tal-Carer. (1992)
• Allowance Supplimentari bdiet titħallas lil ċittadini lid-dħul finazjarju totali tagħhom waqa' taħt ċertu livell. (1996)
• L-iskema tal-Allowance tat-Tfal ġiet riveduta u l-intitolament sar soġġett għal test tal-mezzi tad-dħul dikjarat mill-membri tal-familja. (1996)
• It-tifsira tat-terminu 'Pensjoni tas-Servizz' ġie definit b’mod aktar preċiż. B'riżultat ta' dan, il-pensjoni tas-servizz għall-valutazzjoni tal-pensjoni tas-sigurtà soċjali bdiet tiġi ikkunsidrata biss sakemm ir-rata oriġinali tat-tali pensjoni kienet 'il fuq minn €466 fis-sena u ma kinitx ġiet kommutata kollha. Jekk dan kien il-każ, il-pensjoni tas-servizz tittieħdet bir-rata oriġinali tagħha, jiġifieri, meta kienet l-ewwel irċevuta mill-pensjonant jew mill-konjuġi, fil-każ ta' Pensjoni tar-R (1997)
• Id-diskriminazzjoni li kienet teżisti s'issa bejn l-irġiel u n-nisa fl-għoti tal-Pensjoni tar-Romol ġiet eliminata. L-emendi stabbilixxew li l-benefiċċji kontributorji kollha applikabbli għal armla kellhom japplikaw għal armel mutatis mutandis. (1998)
• L-emendi neħħew ukoll id-diskriminazzjoni fl-għoti tal-Benefiċċju tal-Mard. S'issa, mara miżżewġa ma kienitx tikkwalifika għar-rata tal-Benefiċċju għal Mard applikabbli għal raġel miżżewweġ. Bil-miżuri l-ġodda, kemm l-irġiel miżżewġa kif ukoll in-nisa, tqiegħdu fuq l-istess livell sakemm il-konjuġi tagħhom ma kienx impjegat bi qligħ.
• Fl-istess sena, wara aktar minn erba’ deċennji, ir-responsabbiltà tal-ġbir u l-infurzar tal-Kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali għaddiet mid-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali għad-Dipartiment tat-Taxxi Interni.
• Id-deċennju għalaq b'reviżjoni tar-rata tal-Kontribuzzjoni tas-Sigurtà Soċjali għall-impjegati. Din żdiedet minn 8.33% għal 10%.

Il-Bidu tas-Seklu 21

Sa mill-bidu tas-seklu, l-ħarsien soċjali ġie msaħħaħ bl-attivazzjoni ta' riformi soċjali u titjib tal-benefiċċji mmirati biex iżommu s-sistema tas-sigurtà soċjali aġġornata mal-ħtiġijiet u l-isfidi soċjali li qed jinbidlu. Barra minn hekk, bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea (UE) fl-2004, il-benefiċċji soċjali saru disponibbli għaċ-ċittadini kollha minn stati membri oħra tal-UE u reċiprokament Maltin, saru eliġibbli għal benefiċċji minn stati oħra tal-UE.

Pensjonijiet

Minħabba li l-popolazzjoni f'Malta qed tixjieħ, ingħatat prijorità lil miżuri mfassla biex isaħħu s-sostenibbiltà u l-adegwatezza tal-pensjonijiet. Ir-riforma bdiet fl-2006 biż-żieda tal-età tal-irtirar minn wieħed u sittin (61) sena għall-irġiel u sittin (60) sena għan-nisa għal ħamsa u sittin (65) sena għaż-żewġ sessi. Fl-istess ħin il-perjodu kontributorju żdied ukoll għal erbgħin (40) sena filwaqt li għaxar (10) snin wara żdied b'sena oħra għal persuni mwielda mill-1969 ‘l quddiem. F'termini ta' sostenibbiltà, mill-2016 il-miżuri adottati ġew imfassla primarjament biex jinċentivaw lill-pensjonanti biex jibqgħu attivi fis-suq tax-xogħol lil hinn mill-età statutorja tal-irtirar u biex jiżguraw li, maż-żmien, jinżamm bilanċ ġust bejn il-kontribuzzjonijiet u l-benefiċċji għal ġenerazzjonijiet lli jmiss. Impjegati fis-settur privat li jagħżlu li jibqgħu jaħdmu, issa għandhom l-għażla li jiddifferixxu l-pensjoni tal-irtirar tagħhom. Meta jagħmlu hekk, jiksbu żidiet perċentwali annwali fir-rata tal-pensjoni tagħhom, li jiddependi fuq kemm jibqgħu fl-impjieg (massimu ta' 23% jekk il-pensjoni hija differita għal 4 snin). Fl-2019 l-inċentiv ġie estiż ukoll għall-impjegati fis-settur pubbliku. F'termini ta' adegwatezza, diversi miżuri twettqu biex jiżdiedu l-pensjonijiet u fl-istess waqt jitjib il-livell ta’ għajxien tal-anzjani u jitnaqqas ir-riskju ta’ faqar.

Miżuri biex jingħalaq id-divarju fil-pensjoniiet

Ir-riforma tal-2006 ħolqot divarju bejn pensjonanti li twieldu qabel l-1962 u dawk li twieldu wara. Filwaqt li ż-żidiet annwali fir-rati tal-pensjoni ta’ dawk li twieldu qabel kienu limitati biss għaż-żieda għall-ogħli tal-ħajja, għal dawk li twieldu wara l-1962 kellhom il-garanżija li l-pensjoni tagħhom tiżdied b’rata perċentwali kkalkulata skont mekkaniżmu li jieħu nkonsiderazzjoni 70 fil-mija taż-żieda fil-pagi u 30 fil-mija fuq iż-żieda fl-inflazzjoni. Din l-anomalija ġiet indirizzata fl-2024 billi l-istess żieda bdiet tingħata lill-pensjonanti kollha, twieldu meta twieldu,  skont iż-żieda perċentwali li toħrog mill-mekkanizmu. L-istess riforma wkoll ħolqot divarju bejn iż-żewġ gruppi ta’ pensjonanti fid-Dħul Pensjonabbli Massimu, tant li sal-2023 id-differenza telgħet għal €6,407. Proċess li ilu għaddej mill-2024 għandu l-għan li gradwalment inaqqas id-divarju tul numru ta’ snin. Dawk il-pensjonanti li twieldu qabel l-1962 u li s-salarju kurrenti tagħhom, li kieku għadhom jaħdmu, jaqbeż id-Dħul Pensjonabbli Massimu jingħataw żieda addizzjonali fil-pensjoni tagħhom li dvarja skont l-iskali tas-salarju.

Titjib fil-Pensjonijiet

Mill-2018 il-pensjonijiet żdiedu kull sena, kemm għall-pensjonanti kontributorji kif ukoll dawk mhux kontributorji, kif jidher f’din it-tabella:

• Dħul mill-pensjoni ta’ individwi minn 61 sena ’l fuq, fl-2026 sar kompletament eżentat mit-taxxa. Armla taħt l-età ta’ 61 sena hija wkoll intitolata għal eżenzjoni mit-taxxa.
• Il-kalibrazzjoni kontinwa tal-Allowance għall-Għoli tal-Ħajja (COLA), li bħalissa titħallas separatament mill-pensjonijiet, se terġa’ tibda fl‑2026 biex jiġu indirizzati d-diskrepanzi fis-sistema eżistenti. Il-proċess se jintemm fl‑2027, meta rata uniformi ta’ €21.53 tiġi integrata fil-pensjoni u tapplika għal kull pensjonant, irrispettivament mid-data tal-irtirar tagħhom.
• Fl‑2016 ġie introdott livell nazzjonali minimu garantit ta’ pensjoni biex jipprovdi livell minimu ta’ dħul tal‑pensjoni marbut mal-livell ta’ riskju ta’ faqar. Dan jiġi aġġustat kull sena permezz ta’ żidiet fil-għoli tal-ħajja u żidiet addizzjonali fil‑pensjoni.
• Il‑pensjonanti miżżewġin, l‑aktar nisa, li kienu jirċievu pensjoni tar‑rata waħda minħabba li ż‑żwieġ tagħhom huma pensjonabbli, fl‑2026 ingħataw aġġustament fil‑pensjoni tagħhom għar‑rata tal‑miżżewġin.
• Il‑lakuna bejn is‑sessi fil‑pensjonijiet ġiet indirizzata fl‑2017 meta n‑nisa rċevew żidiet fir‑rati tal‑pensjoni ta’ kull ġimgħa.
• Meta jilħqu l‑età tal‑pensjoni, persuni b’diżabilità huma intitolati għal pensjoni ekwivalenti għall‑Pensjoni tal-Età mhux kontributorja.
• Individwi li spiċċaw b’diżabilità minħabba marda serja, fl‑2026 saru eliġibbli għal Pensjoni tal-Invalidità ekwivalenti għall‑Pensjoni ta’ Żewġ Terzi li kienu jirċievu meta jilħqu l‑età tal‑irtirar.
• Bil‑liġi, pensjonanti tal‑invalidità huma pprojbiti milli jidħlu f’xi tip ta’ impjieg, għax dan iwassal għat‑telf tal‑benefiċċji tal‑pensjoni tagħhom. Madankollu, ir‑regoli ta’ eliġibbiltà ġew emendati fl‑2026 sabiex persuni idd‎ijanjostikati bil-kondizzjoni tal-bipolari jew b’kundizzjoni psikotiċi jitħallew jaħdmu part‑time mingħajr ma tinqatalhom il‑pensjoni tagħhom. Biex jikkwalifikaw, l‑applikanti għandhom ikunu ċċertifikati medikament li huma tajbin biex jaċċettaw impjieg part‑time u jkunu qegħdin jirċievu trattament regolari għal minimu ta’ tliet snin.

Romol

• Il-pensjonijiet tar-romol qed jiġu aġġustati gradwalment biex jiġu allinjati mad-dritt sħiħ tal-pensjoni tal-konjuġi mejjet. Il-parità se tintlaħaq fl‑2027 meta jitlesta l-eżerċizzju ta’ żieda gradwali.
• Romol bi tfal dipendenti jirċievu żieda fil-pensjoni għal kull tifel/tifla dipendenti sakemm jilħqu l-età ta’ 23 sena. L-età ta’ eliġibbiltà ġiet estiża minn 18-il sena fl‑2026, meta l-allowance addizzjonali żdiedet b’€10 għal €20 għal kull wild.
• Romol li jkunu intitolati għal pensjoni kontribwitarja huma intitolati li jirċievu l-ogħla pensjoni bejn tagħhom stess u dik tal-konjuġi mejjet.
• Romol li jaħdmu u jirċievu pensjoni kontributorja huma intitolati biex jibbenefikaw mill-Benefiċċji tal-Mard. (2018)
• L-Att dwar is-Sigurtà Soċjali ġie emendat fl‑2021 biex jiġi aġġornat it-tifsir ta’ armel/armla, sabiex il-konjuġi superstiti f’unjoni ċivili jew f’koabitazzjoni jiġu rikonoxxuti bħala armel/armla jekk jiġi ppruvat li l-unjoni ċivili jew koabitazzjoni ma setgħetx tiġi kkuntrattata u rreġistrata minħabba li wieħed mill-partners miet bejn l-1 ta’ Jannar 2017 u l-31 ta’ Diċembru 2020.

Pensjonanti tas-Servizz

• Il-pensjonanti tas-servizz jibbenefikaw kull sena minn dħul ogħla minħabba l-għotja ta’ waiver ta’ €200 fil-pensjoni tas-servizz tagħhom.
• Meta jagħlqu tnejn u sebgħin (72) sena, mill‑2022 ’l hawn, il-pensjonanti tas-servizz saru eliġibbli għal abatement sħiħ tal-parti kkummutata tal-pensjoni tas-servizz tagħhom għall-finijiet tal-pensjoni tas-sigurtà soċjali.
• Fl‑2024 il-qafas tal-pensjoni tas-servizz ġie msaħħaħ aktar bl-introduzzjoni ta’ konċessjoni favur uffiċjali pubbliċi li ġew boarded out minħabba problemi ta’ saħħa. F’dawn il-każijiet, l-abbatiment sħiħ tal-parti kkummutata tal-pensjoni għal kalkolu tal-pensjoni tas-sigurtà soċjali jsir effettiv wara li jgħaddu 12-il sena mid-data tal-għoti tal-pensjoni tas-servizz, u mhux meta jilħqu l-età ta’ 72 sena.
• Eks-uffiċċjali tal-korpi dixxiplinari li għadhom ma laħqux l-età tal-irtirar u li mhumiex impjegati jew jirċievu pensjoni tas-sigurtà soċjali, mill‑2024 bdew jiġu intitolati għall-ħlas ta’ bonus ekwivalenti għall-ammont sħiħ taż-żieda tal-għoli tal-ħajja. L-eliġibbiltà għall-bonus annwali tieqaf jekk jerġgħu jibdew jaħdmu jew isiru eliġibbli għal pensjoni jew benefiċċju tas-sigurtà soċjali, mingħajr ma jitilfu d-dritt għall-bonus akkumulat.
• Membri tas-servizzi dixxiplinari li jagħżlu li jibqgħu fis-servizz għal aktar minn 29 sena jistgħu jibbenefikaw minn żieda sa 23% fir-rata tal-pensjoni tagħhom.
• Eks-uffiċċjali ta’ korpi dixxiplinari li wara l-irtirar mis-servizz ħadu impjieg ieħor fl‑2020 ngħataw l-għażla li jkollhom id-dħul pensjonabbli tagħhom ikkalkulat fuq is-salarji li kienu jaqilgħu fil-korpi dixxiplinati, jekk aktar ta’ benefiċċju, minflok fuq l-aħħar 11, 12 jew 13 sena ta’ impjieg tagħhom, skont il-każ.

Krediti u Konċessjonijiet

• Impjegati huma intitolati għal Krediti tat-Tfal biex jiġu kkumpensati għall-perjodi li kellhom jieqfu mix-xogħol tagħhom biex irabbu u jieħdu ħsieb it-tfal tagħhom, u b’hekk itejbu l-kopertura tal-pensjoni tagħhom. Biex jiġi miżjud l-appoġġ lill-familji u jiġi mħeġġeġ it-twelid, mill‑2026 il-krediti jingħataw sakemm il-wild jagħlaq 10 snin għall-ewwel tlett itfal. Għall-familji b’aktar tfal, il-limitu tal-età jiżdied għal sena oħra għal kull wild li jmiss.
• Krediti għall-istudju jingħataw ukoll għall-perjodi li jkunu fl-edukazzjoni. Aktar ma jkun għoli l-livell tal-edukazzjoni miksub, aktar ikun għoli n-numru ta’ krediti mogħtija.
• Persuni bejn il‑59 u l‑64 sena jistgħu jagħżlu li jħallsu kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali nieqsa biex itejbu r-rata potenzjali tal-pensjoni tagħhom. L-iskema tippermetti ħlas sa ħames snin ta’ kontribuzzjonijiet. Ir-rekwiżit li l-individwu jkun impjegat ma japplikax jekk il-kontribuzzjonijiet nieqsa jitħallsu biex jintlaħaq il-minimu ta’ 10 snin li huma meħtieġa biex wieħed jikkwalifika għal pensjoni.
• Fl‑2019, l-assessjar tal-pensjoni għall-impjegati li bbenefikaw minn skemi ta’ rtirar kmieni ġiet estiża biex tinkludi wkoll lil dawk li għażlu dawn l-iskemi qabel Jannar 2008. Preċedentement, id-dritt kien limitat għal dawk li rtiraw qabel iż-żmien wara Jannar 2008.
• Konċessjoni ngħatat fl‑2019 lil persuni li ħadmu fil-Libja wara Jannar 1990 u li ġew affettwati b’mod negattiv mill-bidliet fil-ftehim bilaterali tas-sigurtà soċjali bejn Malta u l-Libja. Dawn il-persuni ngħataw l-għażla li jirregolarizzaw is-sitwazzjoni tagħhom billi jippreżentaw prova dokumentata ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet fil-Libja jew billi jħallsu sa għaxar (10) snin ta’ kontribuzzjonijiet nieqsa f’Malta.
• Ħaddiema b’diversi impjiegi part‑time jistgħu jagħżlu li jħallsu kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fuq aktar minn impjieg wieħed sa massimu ta’ 40 siegħa fil‑ġimgħa. Dan l-arranġament jippermettilhom jikkwalifikaw għal rata ta’ pensjoni ogħla meta jirtiraw.

Pagament ta’ COLA Addizzjonali

Il-familji bi dħul baxx sa medju jingħataw allowance addizzjonali għall-għoli tal-ħajja biex jgħinuhom ilaħħqu aħjar mal-pressjoni ta’ inflazzjoni fuq il-prezzijiet. L‑allowance tiġi stabbilita permezz ta’ mekkaniżmu mmirat lejn dawk il-familji li d‑dħul tagħhom ma jaqbiżx id‑dħul nazzjonali medju. Ir-rata li titħallas tiddependi fuq żewġ fatturi: Kif id-dħul tad-dar iqabbel mal-limitu tal-faqar, u n-numru ta’ membri fil-familja. Aktar ma jkun baxx id-dħul, aktar tkun għolja r-rata tal-benefiċċju, u barra minn hekk, iktar ma jkun hemm persuni fid-dar, aktar tiżdied ir-rata tal-benefiċċju. Il-benefiċċju, li ġie introdott fl‑2021, jitħallas f’żewġ partijiet: f’Diċembru u f’Ġunju tas-sena ta’ wara. Ir-rati tal-benefiċċju jvarjaw bejn €200 u €1,500.

Miżuri biex Jinċentivaw ix-Xogħol

Bil-għan li aktar benefiċċjarji soċjali u nisa jidħlu fid-dinja tax-xogħol fl-2014 u l-2015 ġew varati żewg skemi. Dak tal-Benefiċċju Waqt l-Impjieg u dak ta’ Tnaqqis Gradwali tal-Benefiċċji. Iż-żewġ skemi għenu sew biex persuni, l-aktar ġenituri waħedhom li jirċievu l-Għajnuna Soċjali, mhux biss biex isibu impjieg, iżda wkoll biex jibqgħu jaħdmu.  Flimkien mas-servizz b'xejn għall-Ħarsien tat-Tfal, ikkontribwixxew biex tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol u biex tonqos b’mod qawwi d-dipendenza fuq l-assistenza soċjali. L-iskema tal-Benefiċċju Waqt l-Impjieg taħseb biex ittejjeb id-dħul ta' familji bi dħul baxx jew medju u tapplika għal koppji miżżewġa, fejn iż-żewġ ġenituri jew wieħed jew waħda minnhom jaħdmu, kif ukoll għal ġenituri waħedhom li jaħdmu u għandhom tfal taħt it-23 sena. Ir-rati u l-eliġibbiltà ġew aġġornati b’mod ripetut. Il-limiti massimi huma ffissati għal €50,000 għal koppji li jaħdmu, u €35,000 għal familji bi dħul minn persuna waħda. Ir-rata massima li tista’ titħallas lil koppji li jaħdmu u lil ġenituri single fl‑2026 hija ta’ €1,627 għal kull wild, filwaqt li r-rata massima għall-koppji fejn ġenitur wieħed biss ikun impjegat hija €855 għal kull wild. Ir-rati tal-benefiċċju huma kkalkulati netti mill-kontribuzzjonijiet tal-assigurazzjoni nazzjonali u mit-taxxa tad-dħul. Fl‑2022 ġie introdott benefiċċju ġdid fil-forma ta’ ħlas annwali ta’ €150, applikabbli għal ħaddiema fis-settur privat b’impjiegi atipiċi u li jaqilgħu inqas minn €20,000 fis-sena. L-iskema tat-Tnaqqis Gradwali tal-Benefiċċji kienet imfassla biex tgħin lin-nies joħorġu mill-qgħad u mill-benefiċċji soċjali u biex toffrilhom aktar stabbiltà meta jibdew jaħdmu. Minbarra li telimina r-riskju li persuni jispiċċaw maqbudin f’dipendenza, l-inizjattiva tat ukoll opportunità lill-benefiċjarji jinvestu f’pensjoni kontribwitarja futura permezz tal-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali. Taħt l-iskema, il-benefiċjarji huma permessi jżommu parti mill-benefiċċju soċjali meta jibdew jaħdmu bill jibqgħu jingħataw 75% fl-ewwel sena ta’ impjieg, 55% fit-tieni sena, u 35% fit-tielet sena. Fl-istess perjodu, l-impjegaturi jiġu assenjati 25% tal-benefiċċju ukoll.

Persuni b’Diżabilità

• Persuni b'diżabilità sabuha aktar faċli biex isibu impjieg. L-impjieg tagħhom kien iffaċilitat permezz ta’ inċentivi fiskali offruti lil min iħaddem u permezz tal-infurzar ta’ liġi li għadiet fl-1969 biex tirriserva 2% tal-ħaddiema ta’ kumpaniji b’aktar minn 20 impjegat għal persuni b’diżabilità.
• Fl-istess ħin, persuni b'diżabilità fl-impjieg u li jaqilgħu aktar mill-paga minima ngħataw id-dritt li jżommu l-Pensjoni tad-Diżabilità tagħhom.
• Għal dawk il-persuni li minħabba d-diżabilita’ severa tagħhom bl-ebda mod ma jistgħu jaħdmu saru eliġibbli għall-Assistenza Miżjuda għal Diżabilita’ Severa. Dan sar bis-saħħa ta’ riforma varata fl-2017 fl-assistenza għad-diżabilita’. Dawn il-persuni jirċievu l-ogħla rata ta’ assistenza għal diżabilità li gradwalment fuq medda ta’ tlett snin telgħet sakemm fl-2020 laħqet l-istess livell ta' Paga Minima Nazzjonali netta.
• L-istess riforma tat id-dritt għal Assistenza għal Diżabilita’ lill-persuni neqsin minn driegħ jew riġel.
• Minbarra l-Indiċi Barthel, li japplika għal persuni bi problemi ta' mobilità, fl-2019 ġiet introdotta Evalwazzjoni tal-Klassifikazzjoni tal-Indeboliment biex jitwessgħu l-parametri tal-eliġibilità għal forom oħra ta' diżabilità severa.
• Il-kriterji ta' eliġibilità biex tikkwalifika għall-Għajnuna għad-Diżabilità twessgħu fl-2020 biex iħaddnu persuni li huma neqsin mis-smiegħ jew li ma jitkellmux. Applikant li jikkwalifika għall-Allowance tat-Tfal b'Diżabilità, jista’ jsir eliġibbli għall-Għajnuna għad-Diżabilità meta jilħaq 16-il sena.
• Fl‑2021, persuni ċċertifikati li huma b’diżabilità severa u jew intellettwali, u li ma jistgħux ikunu f’impjieg, saru eliġibbli għall‑Assistenza Miżjud ta’ Diżabilità Severa.
• Il-kriterji tat-test tal-mezzi biex wieħed jikkwalifika għall-għajnuna tad-diżabilità tneħħew fl‑2022.
• Persuni b’diżabilità fiżika jistgħu jkunu intitolati għal Assistenza għal Diżabilità Severa, Assistenza ta’ Diżabilità jew Pensjoni ta’ Diżabilità anke jekk ikunu f’impjieg bi qliegħ. Meta jirtiraw, huma jikkwalifikaw għal pensjoni kontributorja, iżda jitilfu d-dritt għall-assistenza jew għall-pensjoni tad-diżabilità. Mill‑2025, bdew jiġu intitolati għal pension top-up biex jikkumpensa parzjalment għat-telf tal-benefiċċju tad-diżabilità. L-aġġustament għandu jalinja l-pensjoni tagħhom mal-paga minima nazzjonali, iżda f’ebda każ l-aġġustament ma jista’ jkun inqas minn 10% tal-benefiċċju rispettiv tagħhom.
• Fl‑2026 ġie introdott livell ġdid fil-qafas tad-diżabilità għal persuni li jesperjenzaw livell ta’ nuqqas ta’ funzjonalità ogħla minn baxx iżda xorta inqas minn moderat. Dawn il-persuni se jkunu intitolati għal Benefiċċju ta’ Diżabilità b’rata stabbilita bejn 30% u 44% tal-Assistenza ta’ Diżabilità.

Għajnuna lill-Caregivers

• Sabiex jiġi mħeġġeġ aktar biex persuni anzjani jibqgħu jgħixu f’darhom u fil-komunità, fl‑2017 u fl‑2018 saru riformi fil-Pensjoni tal-Carer u Assistenza għal Carer. Il-Pensjoni tal-Carer ġiet imsemmija mill-ġdid bħala Assistenza Miżjuda għal Carer, u bdiet tingħata lil carers, inklużi l-konjuġi, li jieħdu ħsieb persuni b’livell għoli ta’ dipendenza. L-Assistenza għal Carer tingħata lil carers li jieħdu ħsieb persuni b’livell medju ta’ dipendenza. F’żewġ każijiet, ir-rati tal-ħlas żdiedu b’mod sinifikanti. Barra minn hekk, jekk benefiċjarju miżżewweġ b’din l-allowance jitlef id-dritt għall-benefiċċju soċjali ieħor, tingħata allowance oħra kull ġimgħa lil kull membru ieħor tal-familja.
• Fl‑2019, il-kundizzjonijiet ittejbu aktar billi l-applikanti għaż‑żewġ allowances ġew eżentati mit-test tal-mezzi. Persuni miżżewġin li jgħixu fl‑istess dar ma’ persuna anzjana saru wkoll eliġibbli jirċievu l-Allowance għal Carer sakemm jilħqu l-età tal-pensjoni.
• Fl‑2021, il-kriterji ta’ eliġibbiltà ġew estiżi sabiex persuni li jinsabu fl‑irtirar jew li qed jirċievu pensjoni jkunu jistgħu jikkwalifikaw għall‑żewġ allowances, basta jgħaddu minn eżami mediku perjodikament biex jiġi vverifikat kemm huma fiżikament u mentalment idonei biex jagħtu kura. Il-konjuġi, iżda, huma esklużi.
• Fl‑2023, l-Att tas-Sigurtà Soċjali ġiet emendata sabiex tirrikonoxxi konjuġi f’unjoni ċivili jew koabitazzjoni li japplikaw għall-Allowance għal Carer jew Allowance Miżjuda għal Carer.
• Persuni li għal xi żmien waqfu mix-xogħol biex jieħdu ħsieb il-ġenituri tagħhom fid-dar, fl‑2023 saru eliġibbli għal krediti ta’ erba’ (4) snin ta’ kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. Barra minn hekk, bħala benefiċjarji tal-Allowance tal-Carer, għandhom l-għażla li jħallsu sa ħames (5) snin ta’ kontribuzzjonijiet nieqsa meta jagħlqu disa’ u ħamsin (59) sena.
• Għotja għal Carer ġiet introdotta fl‑2021 għall-ġenituri li jkollhom jibqgħu d-dar biex jieħdu ħsieb wild b’diżabilità severa li jkun ’il fuq minn sittax-il (16) sena. L-għotja annwali kienet oriġinarjament ta’ €300 u żdiedet għal €500 fl‑2022. Minn fl‑2023 ’l hawn, l-għotja saret marbuta ma’ nofs il-paga minima nazzjonali nett annwali.
• Fl‑2025, l-Għotja għal Carer ġiet estiża għall-ġenituri li jkunu mġiegħla jibqgħu d-dar biex jieħdu ħsieb tfal taħt is-sittax-il (16) sena b’diżabilità severa.
• Ġenituri li jirċievu l-Għotja għal Carer huma eliġibbli għal krediti ta’ erba’ (4) snin ta’ kontribuzzjonijiet tal-Assigurazzjoni Nazzjonali sabiex jiġi mħares id-dritt tagħhom għal pensjoni meta jilħqu l-età tal-irtirar.

Anzjani

• L-Għotja għal Anzjani ġiet introdotta fl‑2012 għal persuni anzjani ta’ tmenin (80) sena ’l fuq li baqgħu jgħixu f’darhom jew ma’ qrabathom. L‑età ta’ eliġibbiltà tniżżlet għal ħamsa u sebgħin (75) sena fis-sena ta’ wara, u fl‑2022 l-għotja ġiet estiża wkoll għal anzjani li jgħixu f’djar residenzjali privati. Fl‑2026, l-għotja għal persuni ta’ bejn 75 u 79 sena ġiet stabbilita għal €424, filwaqt li għal dawk ta’ 80 sena ’l fuq hija ta’ €525.
• L-Għotja lil Persuni li ma jikwalifikawx għal Pensjoni Kontributorja titħallas annwali lil persuni li jkollhom xi rekords neqsin fil-kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali. Eluf ta’ persuni, l‑aktar nisa miżżewġin, ibbenefikaw mill-bonus introdott fl‑2015. Maż-żmien, ir-rati tal-bonus żdiedu gradwalment, u fl‑2015 sar tibdil fundamentali biex il-bonus isir aktar rappreżentattiv tan-numru attwali ta’ kontribuzzjonijiet imħallsa. Illum, jingħataw rati varjabbli li jvarjaw bejn €600 u €1,050, skont ir-rekord ta’ kontribuzzjonijiet tal-individwu.
• Persuni anzjani li jgħixu d-dar huma intitolati għal sussidju biex jimpjegaw carer tal-għażla tagħhom, fuq bażi full-time jew part-time. Is-sussidju, introdott fl‑2017, żdied fl‑2026 b’€500 oħra għal €9,000.
• Persuni anzjani jistgħu jagħżlu li jimpjegaw persuna tal-għażla tagħhom biex tgħinhom għal numru ta’ sigħat fil‑ġimgħa għal għajnuna fid-dar u tgħinhom fix-xiri. Ir-rata fis-siegħa hija sussidjata.

Familji bit-Tfal

• L-Għotja taż-Żwieġ hija benefiċċju antik fl-infrastruttura soċjali. Ġiet introdotta fl‑1956 u kien inizjalment jitħallas lill-għarusa biss. Fl‑1987 iż‑żewġ konjuġi saru eliġibbli għall‑għotja u fl‑2025 ir‑rata tal‑Għotja taż-Żwieġ żdiedet għal €500. Din tiżdied kull sena skont il‑perċentwal taż‑żieda fil-paga minima nazzjonali.
• Malta hija fost il-ftit pajjiżi Ewropej li jagħtu Bonus għat-Twelid biex jappoġġaw lill‑familji bl‑ispejjeż marbuta mat‑twelid ta’ tarbija. L‑għan huwa li jittaffew l‑pressjonijiet finanzjarji fuq il‑familji, kif ukoll tħeġġeġ it‑tkabbir demografiku. Il‑bonus ġie introdott bi €300 fl‑2020 għat‑trabi tat‑twelid. Wara diversi żidiet, fl‑2026 il‑bonus huwa ta’ €1,000 għall‑ewwel wild, €1,500 għat‑tieni u €2,000 għat‑tielet wild jew aktar.
• Ir-rata minima annwali tal-Allowance tat-Tfal żdiedet fl‑2013 minn €350 għal €450 għal kull wild. Fl‑istess ħin, kapijiet ta’ familja li jaħdmu bil-paga minima saru eliġibbli għall-għola rata tal-Allowance tat-Tfal.
• Ir‑rati tal‑Children’s Allowance għall‑familji soġġetti għal test tal-mezzi ġew miżjuda fl‑2019. Fl‑2025 saru tibdiliet ulterjuri fil‑mekkaniżmu tal‑assessjar sabiex jiġu determinati r‑rati li għandhom jitħallsu. Dawn ir‑reviżjonijiet eżentaw mhux biss il‑ħlas ta’ kontribuzzjonijiet tal‑assigurazzjoni nazzjonali, iżda wkoll it‑taxxa tad‑dħul tal‑familja, u b’hekk ippermettew li familji jikkwalifikaw għal rati ogħla.
• Fl‑2026, il-massimu tat-test tal-mezzi tela’ minn €27,434 għal €30,000, u dan wassal għal żieda sa €167 fir‑rati pagabbli. Ir‑rata massima annwali issa hija ta’ €1,419.
• L-iskema tal-Allowance tat-Tfal ġiet msaħħa fl‑2021 bl‑introduzzjoni ta’ suppliment addizzjonali għal tfal taħt is‑16‑il sena. Familji soġġetti għal test tal-mezzi rċevew €70 għal kull wild, filwaqt li dawk ’il fuq mit-test tal-mezzi rċevew €50. Dan is‑supplement żdied b’€90 fl‑2023 għaż‑żewġ kategoriji. Fl‑2024 żdied bi €250 oħra, u laħaq €390 u €410 rispettivament. L‑istess żieda ta’ €250 saret fl‑2025, li wasslet ir‑rati pagabbli għal €640 u €660 għal kull wild. Fl‑2026, is‑suppliment għal familji soġġetti għat-test tal-mezzi reġa’ żdied u laħaq €910 għal kull wild.
• Allowance annwali speċjali ġiet introdotta fl‑2024 għall‑ġenituri ta’ tfal ta’ bejn 16 u 23 sena li jkunu f’edukazzjoni post‑sekondarja full‑time f’istituzzjonijiet pubbliċi jew privati. L‑allowance annwali ta’ €500 titħallas fuq tliet snin.
• Ġenituri li jkollhom iċ‑ċans jieqfu mix‑xogħol biex jieħdu ħsieb tfal b’mard rari jistgħu jikkwalifikaw sa tmien (8) snin ta’ krediti fil‑kontribuzzjonijiet tal‑Assigurazzjoni Nazzjonali. Il‑konċessjoni, effettiva mill‑2020, hija maħsuba biex tevita lakuni fir‑rekord ta’ kontribuzzjonijiet u tnaqqas ir‑riskju ta’ pensjoni mnaqqsa.
• Ġenituri li jiffosterjaw u djar residenzjali li jżommu tfal taħt il‑kura tagħhom jiġu mgħejjuna kull sena permezz tal‑Allowance tal-Foster Care. L‑allowance żdiedet maż‑żmien u b’żieda ulterjuri fl‑2025 laħqet €6,240 fis‑sena għal kull wild. Fl‑2026 saret żieda oħra ta’ €520, u l‑allowance issa hija ta’ €6,760 għal kull wild taħt il‑kura.
• Ġenituri foster li jadottaw it‑tfal taħt il‑kura tagħhom, fl‑2023 ingħataw id‑dritt li jżommu l‑Allowance tal-Foster Care iżda bi tnaqqis gradwali fuq medda ta’ erba’ snin, jew sakemm it‑tifel jew tifla jagħlqu 21 sena, liema minnhom tiġi l‑ewwel. Fl‑ewwel sena tal‑adozzjoni, il‑ħlas jitnaqqas għal 80%, fit‑tieni għal 60%, fit‑tielet għal 40% u fir‑raba’ sena għal 20%.
• Allowance tal-Orfni ġiet estiża fl‑2018 biex tinkludi orfni f’impjieg.
• Allowance ta’ Tfal b’Diżbilità mħallsa lill‑ġenituri ta’ tfal b’diżabilità fiżika jew mentali, żdiedet fl‑2025 għar‑raba’ darba mill‑2014 u laħqet €35 fil‑ġimgħa.
• Ġenituri adottivi jingħataw għotja biex ikopru l‑ispejjeż tal‑adozzjoni minn barra xtutna. Fl‑2026 l‑ammont massimu żdied b’€2,000 għal €12,000. Koppji li jadottaw tfal Maltin jingħataw appoġġ simili, iżda b’limitazzjoni massima ta’ €2,000, li minnhom €500 jitħallsu bħala għotja ta’ darba.
• Nisa li jaħdmu għalihom innfushom huma ntitolati għall‑Benefiċċju tal-Maternità b’rata ekwivalenti għall‑Paga Minima Nazzjonali. Il-Benefiċċju tal-Leave tal-Maternità ġiet estiża b’żewġ ġimgħat oħra għal total ta’ 18‑il ġimgħa (2013).
• Benefiċċju tal-Maternità u Benefiċċju tal-Leave tal-Maternità ġew estiżi għall‑ġenituri adottivi fl‑2015.
• Nisa impjegati li jkunu għaddejjin minn trattament tal-IVF jingħataw leave addizzjonali għal kull ċiklu tal-IVF sa massimu ta’ 60 siegħa, u l-konjuġi jew is‑sieħeb jingħata sa 40 siegħa oħra. Mill‑2025, l‑istess konċessjoni ngħatat lin‑nisa jaħdmu għalihom innfushom permezz ta’ Benefiċċju tal-Leave tal-IVF sa massimu ta’ 60 siegħa bir-rata tal‑paga minima nazzjonali fis‑siegħa. Jekk il-konjuġi jew is‑sieħeb ukoll jaħdem għalih innifsu, ikun intitolat sa 40 siegħa bl-istess rata.
• Missirijiet jew ġenituri sekondarji ekwivalenti li jkunu f’impjieg huma intitolati għal 10 ijiem tax‑xogħol fit‑twelid jew l‑adozzjoni ta’ tarbija bil-Leave tal-Paternità. Fl‑2025 id‑dritt ġie estiż għal min jaħdem għalih innifsu permezz tal-Benefiċċju tal-Leave tal-Paternità, imħallas bl‑istess rata bħall‑Benefiċċju tal-Leave tal-Maternità għan‑nisa li jaħdmu għalihom innfushom, ibbażata fuq il‑paga minima nazzjonali.

Miżuri Oħra ta’ Għajnuna Soċjali

• L-Allowance Supplementari hija benefiċċju soġġett għat-test tal-mezzi mogħti lil familji bi dħul baxx, kemm jekk ikunu waħedhom kif ukoll miżżewġin. Ir-rati ta’ kull ġimgħa jiġu stabbiliti permezz ta’ mekkaniżmu ta’ assessjar li jqis id-dħul ikkalkolat tal-familja. Wara żidiet fir-rati fl‑2017 u fl‑2022, fl‑2025 ġie introdott tibdil strutturali fil-mekkaniżmu ta’ assessjar biex ir-rati pagabbli jiżdiedu aktar.
• Ir-rati massimi annwali fl‑2026 tħallew għal €1,419.60 għal koppji miżżewġin u €748.80 għal persuni waħedhom. Barra minn hekk, il-limiti tad-dħul biex wieħed jikkwalifika reġgħu twessaw għal €20,000 għal koppji miżżewġin u €14,000 għal persuni waħedhom.
• Allowance annwali addizzjonali titħallas lill-benefiċjarji tal-Allowance Supplementari ta’ 65 sena ’l fuq. Fl‑2026 l-allowance żdiedet għal €250 u ġiet estiża għaż-żewġ konjuġi f’din l-età minflok lil wieħed minnhom biss.
• Il-benefiċjarji tal-Allowance Supplementari huma awtomatikament intitolati għal Għajnuna Medika b’xejn (Karta r-Roża) mingħajr ma jgħaddu mit-test tal-mezzi. L-età tal-eliġibbiltà għal dan id-dritt fl‑2026 niżlet minn 75 għal 65 sena.
• Il-Gvern jagħti priorità lis-sussidji tal-enerġija bħala pilastru ewlieni biex jappoġġa lill-familji quddiem pressjonijiet inflazzjonarji u inċertezzi globali. Minbarra s-sussidji ġenerali, jingħata wkoll Benefiċċju tal-Enerġija mmirat biex jikkumpensa għall-ispejjeż tad-dawl u l-ilma għal familji bi dħul baxx. Il-limitu tad-dħul għall-eliġibbiltà fl‑2026 żdied bi €2,500 għal €14,993.
• Rati ogħla tal-Benefiċċju ta’ Diżimpjieg daħlu fis-seħħ fl‑2024 biex tiġi żgurata sostituzzjoni adegwata tad-dħul. Ir-rati fissi tneħħew u ġew introdotti rati li jitnaqqsu b’mod gradwali skont id-dħul preċedenti tal-benefiċjarju. Ir-rata minima hija marbuta mal-paga minima nazzjonali, filwaqt li r-rata massima tista’ tilħaq 175% tagħha. Fl‑2026 l-eliġibbiltà għar-rata massima ġiet estiża b’4 ġimgħat għal total ta’ 10 ġimgħat.
• Sakemm ma jikkwalifikawx għal Pensjoni tal-Invalidità, ħaddiema li jkollhom mard fit-tul isiru awtomatikament eliġibbli għall‑Benefiċċju Miżjud tal-Mard. Rati ogħla kemm għall-Benefiċċju Miżjud ta’ Mard kif ukoll għall-Benefiċċju għal Mard daħħlu fis‑seħħ fl‑2026 biex joffru aktar appoġġ lil min ikun għaddej minn mard fit-tul jew għal żmien qasir.
• Ġenituri waħedhom jingħataw l-opportunità jibbenefikaw simultanjament minn Għajnuna Soċjali u stipendju meta jibdew studji post-sekondarji. Madankollu, l-ammont totali ma jistax jaqbeż il-paga minima nazzjonali. Fl‑2019 din il-konċessjoni ġiet estiża għal benefiċjarji ta’ Għajnuna Soċjali ta’ ‘l fuq minn 23 sena li jibdew jistudjaw f’MCAST jew fl‑Università ta’ Malta.
• L-Allowance għall-Persuna Dipendenti mid-Droga reġgħet żdiedet fl‑2026 biex tgħin aktar lil dawk fi programmi ta’ riabilitazzjoni minn droga jew alkoħol. Bħalissa hija ta’ €3,120 fis-sena. Biex jiġi mħeġġeġ irkupru b’suċċess, jistgħu jikkwalifikaw għal 4 snin ta’ krediti tal-NI jekk jibqgħu nodfa mis-sustanzi u jżommu l-impjieg tagħhom. Barra minn hekk, min iħaddem persuni rkuprati huwa eżentat mill-ħlas tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għal sentejn.
• Fl‑2019, persuni li jħaddmu lilhom innfushom jingħataw id-dritt li jirċievu benefiċċji ta’ diżimpjieg jekk itemmu l‑attività tagħhom u jirreġistraw għax-xogħol, biex ikun bl-istess drittijiet bħal impjegati.
• Riforma fl‑2025 ħolqot klassi ġdida, dik ta’ Għajnuna Soċjali Medika, intiża biex tipprovdi aktar appoġġ finanzjarju lil min ikun iċċertifikat medikament bħala mhux idoneu għal impjieg fit-tul. Bħala parti mir-riforma, minbarra ż-żieda sħiħa tal-għoli tal-ħajja għall-kap tal-familja, kull membru tal-familja sar eliġibbli għal rata ogħla ta’ benefiċċju.
• Id-diskriminazzjoni bejn irġiel u nisa fir-rati tal-benefiċċji taħt l-Att tas-Sigurtà Soċjali tneħħiet fl‑2016.
• L-Att tas-Sigurtà Soċjali jipprovdi għall-ħlas ta’ Għajnuna Medika lill-kap tal-familja soġġett għat-test tal-mezzi. Emenda tal-2019 irrikonoxxiet bħala kapijiet tal-familja lill‑ulied li jieħdu ħsieb il-ġenituri tagħhom u jirċievu Assistenza Miżjuda għal Carer jew Allowance għal Carer meta japplikaw għall-Assistenza Medika.
• Fl‑2019, persuni li jbatu mill-kundizzjoni tal-bipolar, depressjoni b’psikożi u mard terminali ngħataw id-dritt għall-Assistenza Medika jekk jissodisfaw it-test tal-mezzi.
• Persuni ċċertifikati li jbatu minn kundizzjonijiet elenkati u li jissodisfaw il-kriterji huma intitolati għal Assistenza Medika. Fl‑2025 il-limiti tad-dħul għall-koppji u nies waħedhom ġew estiżi biex aktar familji bi dħul baxx ikunu jistgħu jikkwalifikaw jekk jissodisfaw il-kriterji tal-assi u l-kriterji mediċi.
• Fl‑2020, il-kundizzjonijiet mediċi ta’ ME u Fibromyalgia ġew miżjuda mal-lista ta’ kundizzjonijiet eliġibbli għal Assistenza tal-Mard, soġġetti għat-test tal-mezzi u assessjar mediku minn bord multidixxiplinari.
• Persuni li jkunu għaddejjin minn kura kontinwa għal ċerti kundizzjonijiet mediċi, bħal kanċer, fl‑2020 saru eliġibbli għal Sickness Benefit mill-ewwel jum tar-rikors ripetut tagħhom.
• Pensjonanti li jirċievu Pensjoni għal Diżabilità huma intitolati għall‑intitolatament sħiħ ta’ korriment, benefiċċju ta’ mard jew benefiċċji ta’ diżimpjieg mingħajr ma ssir xi tnaqqis fil-pensjoni tagħhom. (2022)
• Minn fl‑2022, il-benefiċjarji tal-Għajnuna Soċjali bdew ikunu eliġibbli għall‑COLA annwali kollha, minflok żewġ terzi.